Kalkın, Rio Karnavalı’na Gidiyoruz

5962

Derler ki Cariocas, yani Rio de Janeirolular hayatta tek bir şeyi ciddiye alırlarmış: Rio Karnavalı.  Ve bu yıl Rio Karnavalı 21-25 Şubat arasında.

Bir hafta kadar “Cidade Maravilhosa” yani “Muhteşem Kent” sadece (Brezilyalıların “Dünyanın en güzel gösterisi” dedikleri) Karnavalı yaşar, karnaval için yaşar. Karnaval’a gidiyoruz bu Şubat. Her yıl eski kentin en iyi samba okulları rüyalarını gördükleri “karnaval şampiyonu” unvanı için hazırlanırlar. Ödül 6 kritere göre verilir: Koreografi, senografi, müzik, kostümler, ritm ve tema.

Defile Sambodromo adı verilen ve planı Brasilia kentinin mimarı Oscar Niemeyer tarafından çizilmiş geniş alanda yapılır. 800 metre uzunluğundaki Marquês de Sapucai Bulvarı’nın iki yanındaki beton basamaklar 72 bin seyirci alabilir, Rio’nun en kalburüstü mahallelerinden ya da sefil favelalarından gelen.Anlatmaya gerek yok: Rengârenk ve birbirinden coşkulu kostümleriyle binlerce dansçı, boyu 10 metreyi bulan birbirinden ilginç festival araçları, yüzlerce perküsyonist, müzik, dans, şehvet… Ve tabii efsane olmuş “passistas” yani bol makyajlı, tüylü ve rengârenk kostümleriyle bol dekolteli pistin kraliçeleri…

Ama bu kadar değil. Festival sadece Sambodromo’daki düzenli ve planlı geçit resminden ibaret değil. Bütün kente yayılmış durumda. Serbestçe, spontane. Mahalleler birleşip (“blocos”)  kendi festivalini, kendi defilesini organize ediyor. Kimi sokakta 15-29 kişi, kimi meydanda sayıları milyonu bulan “folioes” yani “çılgınlar”.  Üç dört günlük eğlenceye ve aşka saldıranlar.

5 milyar liralık bir eğlence

Tabii ki festival sadece dans ve eğlence değil, önemli bir ekonomik aktivite. Terziler, nakış işi yapanlar, marangozlar, boyacılar, elektrikçiler ve daha pek çok usta, işçi “carnavalesco” adı verilen “festival sanat yönetmeni” emrinde çalışıyor. Belediyesi ve ekonomisi iflas sınırında olan Rio için bu festival bir nimet. Kente hücum eden 1,5 milyon yerli ve yabancı turist bir haftada 800 milyon avro (5,2 milyar TL) bırakıyor.

Not: Bu arada, ekonomik kriz sebebiyle belediyenin sübvansiyonu kesmesi üzerine, kentin samba okulları masrafları kısmak zorunda kaldılar. Ve “kökenlerine” döndüler: “Favela” (yani milyonlarca fakirin yaşadığı gecekondu mahalleleri) kültürü, Brezilya’nın Afrika’ya uzanan kökleri ve adaletsizliğin, ayrımcılığın teşhiri…

2020 Karnavalının önemli tarihleri

Karnaval “resmen” 5 gün sürüyor. Cuma günü kentin anahtarının Karnaval Kralı Momo’ya takdim edilmesiyle başlayıp, Büyük Perhiz’in ilk günü olan Salı günü bitiyor. Yani 2020 Festivali 21-25 Şubat arasında. (Dikkat: Paskalya yortusundan 47 gün önce başladığı için Festival tarihi her yıl değişiyor.)  21-22 Şubat’ta 14 “ikinci lig” samba okulu festivali açıyor. En iyi okulların gösterisi 23 Pazar ve 24 Pazartesi. Jüri sonuçları 26 Çarşamba açıklayacak. Ve, en iyi 6 okulun katıldığı Şampiyonlar Defilesi 29 Şubat Cumartesi.

Genel Provaları kaçırmayın

Defileden bir iki gün önce Sambodromo’da yapılan provalar da görülmeye değer. Giriş ücretsiz olduğu için Favela halkı tribünlere hücum ediyor. Yalnız bu gösteriler kostümsüz ve arabasız yapılıyor. Ama davullar ve dans tamam. (Dikkat: Okulların maliyesi bozuk olduğundan bu yıl bu provalar yapılmayabilir.)

“Blocos” : Paralel çılgınlık

Karnaval sokakta doğmuş. “Blocos” sayesinde son yıllar da tekrar sokağa dönmüş. Bedava, limitsiz, genellikle bol alkollü…  Karnavalın gerçek ve orijinal ruhunu yansıtıyor.  En büyüklerine 1 milyon kişi iştirak ediyor. Mesela asırlık kent merkezinde organize edilen (22 Şubat)  “Cordao da Bola Preta”. Mesela, en ünlüleri: Banda de Ipanema (18 ve 22 Şubat, Ipanema), Céu na Terra (15 ve 22 Şubat, Santa Teresa), Escravos da Maua (16 Şubat, Centro), Carmelitas (21 Şubat, Santa Teresa), Sargento Pimenta (24 Şubat, Aterro). En ilginç ve ‘alternatif’ olanlarından biri: “hiç bitmeyen” ve kenti 24 saat dolaşan Boi Tolo. Ama böyle daha yüzlercesi var ve her yerde karşınıza çıkabilir.

En ünlü okullar

Özel Gruba dâhil 13 okuldan 3’ünü tanıtalım size.

* Mangueira (23 Şubat Pazar 23.30’dan itibaren)

Estaçao Primeira de Mangueira” en popüler ve Portela ile birlikte samba okullarının duayeni. Ünlü Maracana Stadının olduğu Maracana mahallesinde, Mangueira tepesinde 1923’te kurulmuş. Defileye ilk kez kadın dansçılarla katılan bir okul. Renkleri yeşil-pembe. Geçen senenin şampiyonu. Bu yılki teması “Hz. İsa’nın hoşgörüsüz dünyamıza geri dönüşü: Gerçek sizi özgür kılacak”.

* Portela (23 Şubatı 24’e bağlayan gece saat 03.30’dan itibaren)

Rio’nun kuzeyindeki Madureira mahallesinde yine 1923’te kurulmuş. Gelenekçi. 22 kez kazanmış Karnaval şampiyonluğunu. 1940’larda üst üste 7 kere üstelik. (Mangueira: 20 kere) Ekonomik sıkıntılar nedeniyle 33 yıllık bir aradan sonra ilk kez 2017’de şampiyon olan okulun 2020 teması “Rio’nun ilk yerli halkı.”

* Unidos da Tijuca (24 Şubatı 25’e bağlayan gece saat 00.30’dan itibaren)

Tijuca mahallesinin sırtlarındaki favelaları temsil eden bu okul da çok eski. Kuruluşu 1936. İlk kez kurulduğu yıl şampiyon olmuş. Bu yılki teması “Rio’nun mimarî güzellikleri ve kentsel sorunları”. (Çünkü “Muhteşem Kent” 2020 yılı Dünya Mimarî Başkenti.)

Aaaa, bak fiyat konusunu unuttuk…

Fiyatlar güne, gösteriye ve yere göre değişiyor. Bir bilet bütün gece defilelerinde geçiyor. En ucuz bilet 2,2 Avro karşılığı (14-15 TL). Görüşü en kötü tribünler. Haliyle favela halkı burayı tercih ediyor. “Camarote” denilen 30 kişilik bir locanın fiyatı ise (sıkı durun) 22 bin Avro karşılığı (145 bin TL). Daha “mantıklı” fiyatlar ise orta basamaklarda 44-66 Avro karşılığı arasında (290-430 TL). Aklınızda olsun, en çok talep gören basamaklar 7 ve 8’inci alanda.  Biletleri festivalin resmi organizatörü Liesa’nın internet sitesinden www.totalacesso.com – sadece Portekizce) alabilirsiniz ama genellikle bilet bulmak biraz zor…

Şunlara dikkat:

● Sambodromo’ya metroyla (dikkat tek numaralara ve çift numaralara göre metro istasyonu değişiyor), turizm acentalarının otellerden kaldırdığı minibüslerle (gidiş-dönüş yaklaşık 430 TL) veya taksiyle.

● “Fantasia” adı verilen kostümlerden satın alırsanız (Fiyatı okula ve güne göre 900 ila 2.400 TL arasında değişiyor) festivali ‘sokaktan’ gerçek bir ‘sambacı’ gibi izleyebilirsiniz. Daha hesaplı olan küçük okulları tercih edin.

● Erkenden gidin. Merdivenlerde yerler numaralı değil. Bir de yanınızda bir minder götürün, festival geceleri uzun sürüyor.

● Bir öneri: 29 Şubat’taki Şampiyonlar Defilesi veya 21-22 Şubat’taki ikinci lig defilesini izleyin. Hem daha az kalabalık, hem fiyatlar daha uygun.

● Hava durumu: Şubat Brezilya’da yaz ayı. Sıcaklık 30 dereceyi bulabilir. Ona göre giyinin. Ayrıca sık sık yağmur yağar, siz de genelde açıkta olacağınız için tedbir alın.

● Güverlik konusuna dikkat. Genellikle Rio’da ama özellikle Festivalde (hele hele “blocos” gösterilerinde) mücevher, pahalı saat vs takmayın ve cep telefonlarınıza sahip çıkın.