Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinde Sınıfta Kaldık

6049

Türkiye, kadınların ekonomiye katılımı, fırsat eşitliği, eğitim olanakları, sağlık ve siyasal açıdan güçlendirilmesi kriterlerine göre hazırlanan 2020 Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi’nde sınıfta kaldı. 153 ülke arasından 130’uncu oldu.

Beste ÖNKOL

Bu tablodan hareketle yola çıkan Awen for Us, toplumsal cinsiyet eşitliği bilincinin yaygınlaşması ve bu bilincin kalıcı bir kültüre dönüşmesi için çalışıyor. Kurumsal sosyal sorumluluk danışmanı ve öğretim görevlisi Dr. Aylin Löle tarafından hayata geçirilen ‘Awen for Us’ çatısı altında başta kurumsal şirketler, kamu ve turizm sektörü olmak üzere, her kademede çalışana toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimleri veriliyor. Bilinç yaratılması öngörülürken, tasarım ürünleriyle de bu alandaki mesajların günlük hayatın içinde görünür kılınması hedefleniyor. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği gibi kavram kargaşası yaşanan bir konuda, mitolojk hikaye ve sembollere başvurarak akılda kalıcılığı artırmak isteyen girişim de Kelt sembolü olan Awen kadın ve erkek enerjisi arasındaki dengeyi sembolize ediyor. Aynı zamanda Keltçe ve Bretonca’da (ilhamın) uyanış anlamına gelen bir sözcük. Toplumsal cinsiyet eşitliği konu olunca toplumsal bir uyanış kaçınılmaz. O yüzden Awen hepimiz için, toplumsal cinsiyet eşitliği için, uyanış ve hayatın her alanında denge için yol alıyor. 

“Eşitsizliğimiz ne yazık ki miras”

Türkiye’deki geleneksel toplumsal cinsiyet kodlarından ‘nispeten’ uzak bir ailede büyümüş olmanın en büyük şansı olduğunu dile getiriyor Aylin Lile Awen for Us’ın hayata geçirilişini de şöyle anlatıyor: “Ev içinde iş bölümünün cinsiyetten bağımsız olduğu, o evde yaşanıyorsa bunun herkes tarafından yapılması gerektiğinin ‘normal’ kabul edildiği ve buna göre davranıldığı bir evde büyüdüm. 20 yıla yakın gazetecilik yapıp, bu sürenin tamamını ekonomi basınında geçirdikten sonra, kişisel ilgi alanım olan ‘sosyal sorumluluk’a yöneldim. Bu alanda özel şirketlerin hayata geçirdiği sosyal sorumluluk projelerine yer verirken, bir yandan da konunun uzmanlarıyla kendini bu alanda yetiştirmek isteyenleri buluşturan üniversite çatısı altında sertifika programları düzenledim. 7 yıl önce Limak Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı sayın Ebru Özdemir’in bana yeni bir kapı açmasıyla, kendimi sosyal sorumluluk projelerini yazan değil bu kez yapan tarafta buldum. O gün bugündür sadece Türkiye’de değil, Kosova, Kuveyt ve Senegal’de ağırlıklı gençler ve kadınlarla ilgili olmak üzere kurumsal sosyal sorumluluk projeleri hayata geçiriyor ve bunların yürütülmesine danışmanlık yapıyorum.” “Türkiye’deki birçok sorunun temelinde toplumsal cinsiyet eşitsizliği yattığını belirten Löle; Bu bir günde halledilecek bir mesele değil elbette. Kuşaklar boyunca birbirine aktarılmış, en eğitimlisinden en eğitimsizine kadar doğru bilinen yanlışlarla dolu bir miras bu. İşin kötüsü, sadece düşünce ve davranış yapısıyla da sınırlı değil, günlük konuşma dilimizden deyimlere kadar ne yazık ki her yere sirayet etmiş. Bu nedenle eğitimin yanı sıra günlük hayatta kullanılan objelerle de sürekli görünür kılan, farkındalık yaratan, içinde hem eğitim hem günlük hayatta kullandığımız ürünler olan bir toplumsal cinsiyet eşitliği markasını hayata geçirmek istedim. 3 kuşaktır memur olan bir ailede ‘girişimcilik’ günah listesinde ilk 3 sırada yer alıyor. Dolayısıyla benim girişimciliğe genetik ve kültürel olarak yatkın olmamakla birlikte, bir akşam yürüyüşünde “Böyle bir şey yapmalıyım” fikri aklıma düştü. En nihayetinde mesleki deformasyon sanırım hala kendimi yazarak en iyi ifade ettiğim için, üzerinde ‘mesaj kaygısı’ olan her türlü ürüne bayılıyorum. Mesajları neşeli, komik ama bir o kadar da çarpıcı ürünler ve eğitim modülleriyle Awen for Us doğdu” diyor.

“Amacımız sadece eşitlik”

Sadece eşitlik mottosuyla yola çıkan Awen for Us’ın cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarının arasındaki farkı da öğretmek ve bu alanda doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi misyonunda olduğunu belirtiyor. Dr. Löle, “Cinsiyet, doğuştan gelen biyolojik özellikleri içeren bir terim olarak tanımlanıyor. Toplumsal cinsiyet ise sonradan öğrenilen ve cinsiyete toplum tarafından biçilen rol, sorumluluk ve davranış beklentilerini kapsayan bir terim olarak kabul ediliyor. Kadınların ev işleriyle ilgilenmesi ya da çocuk bakımını üstlenmesi gibi beklentiler, cinsiyet değil, toplumsal cinsiyetle bağdaştırılan kavramlar olarak gösteriliyor. Bu alanda yapılan çalışmalara göre, eşitliğin sağlanabilmesi, cinsiyetlere biçilen toplumsal rollerin değiştirilmesi ve eşitlenmesini de içeriyor” diye konuşuyor.

“Neşeli tarzıyla zihinlerde yer edecek”

Günlük hayatta değil iş hayatında da cinsiyetçi dil kullanımından cinsiyete dayalı eşit işe eşit ücret verilmeme gibi pek çok alanı masaya yatırdıklarını ve eğitim ve danışmanlık ile yapısal çözümler geliştirmeye katkıda bulunduklarını vurgulayan Löle, Awen for Us’ın tasarım ürünleriyle de mesajlarını kalıcı hale getirmeyi hedeflediklerini söylüyor. Löle, “Awen for Us’ın arkasında toplumsal cinsiyet eşitliği konusuna kafa yoran, çözüm üreten, farkındalık yaratmak isteyen bir ekip var. Bu yüzden Awen for Us mesajlarını bir tişört, bir telefon şarjı ya da evde bir makarna kutusunda görünür kılarak insanlara ulaştırıyor, farkındalık yaratıyor. Dil, zihin ve davranışlarımızdaki kalıpları, neşeli, hazırcevap ve ilham verici tarzıyla değiştiriyor” diyor.

“Kalıpları kırmak şart”

Küresel Cinsiyet Eşitliği Endeksi 2020 raporuna göre Türkiye 153 ülke arasında 130’uncu sırada olduğunu hatırlatan Löle, “Bu tablo toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda ne kadar alınması gereken yol olduğunun en büyük göstergesi. O yüzden başlangıç olarak önce Türkiye’de Awen for Us’ı yaygınlaştırmayı, sonrasında farklı ülkelere taşımayı hedefliyorum. Her ülkenin kültürel kodları ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusundaki sıkıntıları farklı. Ama şu bir gerçek ki bu sorunu halletmeden, kadınların sağlık hizmetine erişim, eğitim, parlamentoda temsil, eşit işe eşit ücret gibi doğrudan ülke refahıyla doğru orantılı problemlerine kalıcı bir çözüm bulamayacağız” diyor. Bağış kabul etmediklerini söyleyen Löle, “Kurumsal şirketlerin, kamu ve belediyelerin çalışanlarını ve paydaşlarını eğitim modülleri ve toplumsal cinsiyet eşitliği temalı ürünlerimizle buluşturuyoruz. Dileyen kurumlar için bu alanda bilinci artırmak için sertifika programları açık ya da kapalı eğitimler organize ediyoruz. Bunun için www.awenforus.com veya sosyal medya hesaplarından bize ulaşmanız yeterli” diyor. Toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimlerinin temelinde ‘Kadın ev işi yapar’, ‘Çocuk bakımından anne sorumludur’ gibi kalıplaşmış yargıların dönüştürülmesi var diyen Löle, “Awen for Us, uyanışı sağlayarak bir farkındalık yaratmak, bilinçlendirerek kültürel bir dönüşüm hedefliyor” diye konuştu.

“Biraradayken daha güçlüyüz”

Awen for Us için bu alana yoğunlaşmış farklı akademisyenlerle birlikte yol aldıklarını belirten Löle, “En büyük partnerimiz ise Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi (BÜYEM). Toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda üst düzey yönetimden beyaz ve mavi yakaya, öğrencilerden sokaktaki vatandaşa kadar her kesime hitap eden eğitim modülleri ve sertifikasyonu ile BÜYEM fark yaratıyor. Awen for Us’ın kapısı bu alanda çalışan her akademisyene ve eğitimciye açık. Çünkü biz biraradayken daha güçlüyüz. Eğer toplumsal bir dönüşüm hedefleniyorsa, safları sıklaştırmakta fayda var diye düşünüyorum

Aylin Löle kimdir?

Dr. Aylin Löle/Kurumsal Sosyal Sorumluluk Projeleri Danışmanı Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü mezunu Dr. Aylin Löle. 1995 yılında Dünya Gazetesi’nde başladığı gazeteciliğe Kanal E Televizyonu, Business Week, Capital, Power Dergisi, Vatan Gazetesi, Platin Dergisi ve Akşam Gazetesi’nde devam etti. ‘Kurumsal Vatandaş’ ve Sosyal Sorumluluk Okulu adlı üç kitabı bulunuyor. Boğaziçi Üniversitesi’nde de Liderlik ve Girişimcilik Okulu’nun yanı sıra Sosyal Sorumluluk Okulu adıyla da sertifika programları düzenliyor. 2013’den beri kurumsal sosyal sorumluluk danışmanlığı yapıyor. Türkiye’nin yanı sıra Kosova, Kuveyt ve Senegal’de de hayata geçirmiş olduğu kurumsal sosyal sorumluluk projelerinin danışmanlığını yürütüyor. Söz konusu projelerle IPRA Golden Awards, Stevie İş Ödülleri, Peer Awards, PR News gibi çok sayıda prestijli ödüllerin alınmasına katkıda bulundu. Yarı zamanlı öğretim görevlisi olarak Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde ders veriyor.