Bizler Aşı, Uçak Şirketleri Pastadan Pay Derdinde

394

Tüm dünyanın gözü kulağı aşı haberlerinde. Çünkü aşı, dünyayı bu covid-19 belasından kurtaracak. Hepimiz merakla, umutla, dört gözle aşının yolunu gözlüyoruz. Çünkü can derdindeyiz.

Ferzan ÜNLÜSOY – AiRep Gen. Md APG Turkey – Director, APG Network Yönetim Kurulu Üyesi

Maske. mesafe. hijyen önlemlerimizi almış bu sinsi düşmandan nasıl kaçabilmenin yollarını ararken tek umudumuz olan aşının bulunmasıydı. Şükürler olsun aşı bulundu. Bu da biraz olsun yüzlerimizi güldürdü. Sohbetlerimize şimdi hangi aşı? Çin mi? ABD mi? Rus aşısı mı? cümleleri eklendi. Ancak “ohh aşı bulundu” derken dertler henüz bitmedi.  

Şimdi de karşımızda bir başka sorun var. O da lojistik… Benim bu konuda çok ama çok endişelerim var. Sizinle bu bunları paylaşmak isterim. Gelin bu konuyu inceleyelim.

Kaç hava taşımacılığı işletmesi gerçekten bu aşı dağıtımına hazır? Kaç şirket uçtan uca güvenliği, ısı kontrol güvenilirliğini, veri şeffaflığını ve zamanında dağıtımı garanti edebilir? Bir tahminde bulunmadan önce, yine kaç hava taşımacılığı işletmesi, çabuk bozulan gıda maddelerinin önemli bir bölümünü, meyve ve sebzeleri çürümüş olarak veya kesilmiş çiçekleri mahvetmiştir, buna bakmak lazım.

Dünya çapındaki havayolu kargo işletmelerinin büyük çoğunluğunun aşı veya uygun ilaç sevkiyat ekipmanından yoksun olduğunu tahmin ediliyor. Koronavirüs pandemisinden önce bu ekipmanlara ihtiyaçları yoktu – ancak şimdi, COVID-19 aşı onaylarının ufukta belirmesiyle birlikte, soğuk taşımacılık biranda ön plana çıktı. Ama beraberinde birçok da sorun getirdi.

O sorunları sıralarsak; Çoğu şirkette kargo nakilleri sırasında depolama saklama yerleri tam ihtiyaca uygun değil. Ekipman, uzman eksikliği var. Havayollarının veya havalimanlarındaki, depolar aşılar için gerekli olan soğuk depolardan yoksun veya yetersiz. Şirketler de bu konuda tam olarak çaresiz.

Sidney’den Seattle’a, Cape Town’dan Kopenhag’a, uzun vadeli ısıya duyarlı aşıların taşınması, depolanması ve dağıtımında görevli uzman kadrolar, hava kargo endüstrisinde bulunmuyor. Bulunmama nedeni de; Özellikle sıcaklığa duyarlı sevkiyatlar tüm işletmelerin iş hacminin yüzde beşinden azını oluşturduğundan, her zaman bir lüks olarak kabul edildi de ondan.

Pandemi üvey evladı öz evlat yaptı

Yolcu taşıyan havayollarının büyük bir çoğunluğu bu güne kadar kargo bölümlerini hep üvey evlat olarak gördü. Ancak bazıları, yalnızca kargoya yönelik KKD operasyonlarının artacağı ön görüsüyle aniden farklı iddialarda bulunmaya başladılar. Bunlar, salgın ortaya çıkana kadar hava taşımacılığı işine gerekli önemi vermeyen havayolları idi. Taşıyıcıları ya da normal kargo kapasitesine erişimleri, kargo departmanları ile hava taşımacılığı için uygun olmayan uçuş kalkış ve varış saatleri olan yolcu odaklı bir rota ağları yoktu. Hava kargo endüstrisini, hatalarını ve özelliklerini çok az biliyorlardı ya da hiç bilmiyorlardı.

Genel olarak, hava kargo bölümlerine fazla yatırım yapmadılar. Birdenbire, bu havayollarından bazıları dünyayı saran bu pandemi belasından sonra dünya nüfüsünun kurtarıcılığı rolünde pay alabilmek için daha önce çok önem vermedikleri bu üvey evlada bugün en sevdikleri öz evlat muamelesi yapmaya başladı.

Bir tahmine göre ve aircargoeye.com tarafından yapılan bir araştırma sonucunda bu dağıtıma hazır olan havayollarının sayısı 16 den az gibi gözüküyor. Avrupa’da iki veya üç (LH Kargo), Türk Havayollarının Turkısh Cargo’su, Hollanda’da (özellikle AFKLMP Kargo), Belçika (Brüksel Havaalanı): ABD’de bir veya iki; Rusya’da bir (Volga-Dnepr): Orta Doğu’da üç veya dört (Etihad, Katar, Emirates, Saudia Cargo); Çin bölgesinde bir çift (hactl, Singapore Airlines Cargo) ve belki Avustralasya’da bir veya iki. Herhangi bir yeri kaçırdım mı? Çin, Hindistan, Afrika, Güney Amerika’nın geri kalanı ne olacak?

Gerçekte, aşının bir baştan öbür başa tedariki esnasında hava kargosunun, uygun soğuk zincir yönetimi becerileri ve ilaç uzmanlığının yanı sıra, soğutulmuş depolama tesisleri gibi doğru tür ve sayıdaki altyapılara erişimi gerekir. Hava taşıtlarında, uygun akıllı konteynırlar, soğuk rampa transfer arabaları, soğuk hava deposu ekipmanları, şeffaf veri alışverişi ve soğuk dağıtım kamyonlarına hızlı bağlantılar, vb gibi… Bu alanların çoğunda en iyi adayların, dış hava sıcaklığının sürekli olarak yüksek olduğu Orta Doğu bölgesinin sıcağında yer alan hava kargo işletmelerinin olması ironiktir.

Önümüzdeki aylarda, dünya sahnesinde oynanan muazzam bir görev gibi görünen bir şeyle birçok hava kargo taşımacılığı itibar kazanacak veya kaybedecektir. Hava taşımacılığı endüstrisi birliği IATA’nın konuyla ilgili bir taslak oluşturması bile gerekecektir.