Acente Yoksa Rehber de Yok

2012

Bir grup acente yöneticisi TUREB Rehberler Birliği Başkanı İtalyanca rehber Suat Tural ile karşılıklı fikir alışverişinde bulunmak için amacı ile zoom toplantısında bir araya geldi önceki gün. Katılımcılar ekranları başlarında toplandı. Orada ne konuşulan değil de toplantının nasıl bittiği önemli oldu bu ekran başı görüşmede. Neden derseniz? Sektörde 30 yıldır önce rehber daha sonra da acente sahibi Cem Polatoğlu da katıldı bu toplantıya. Polatoğlu toplantıyı 4 kelime ile “Başladı, kahkahalar atıldı, bitti” diye özetledi. Anlattıklarına göre “Allahtan bir masa etrafında değil de zoomda yapılmış” denecek kadar elektrikli geçmiş toplantı. Polatoğlu toplantıyı anlatan bir yazı göndermiş turizmmuhabiri.com için. İşte noktasına virgülüne dokunmadan toplantıyı özetleyen yazı.

İlk kokartımı Cağaloğlu’nda Türkiye Milli Gençlik Teşkilatı (TMGT) Çetin Kayra’nın elinden almıştım. 10 yıldan fazla yurtdışında kalınca tekrar ulusal kokart almak zorunda kalmıştım. Eski Turist Rehberleri Birliği Başkanlardan Demir İşcil, Sedat Bornovalı, Ahmet Şensılay, Zeki Apalı ile rehber ve rehber-acenteci olarak çalıştım. Hepsi birbirinden değerli, üyelerinin ve Türkiye’nin âli çıkarları için çalışan, çırpınan meslektaşlarımızdı. Rehberlikten rehber-acenteci konumuna geçince, zaman zaman iki arada bir derede kaldım. Ancak, her zaman uzlaşmayı başardık.

TUREB BAŞKANINI AĞIRLADIK… TUREB Başkanı Suat Tural. İtalyancacı. Öncesinde rehber ardından Prontotour’u kurduğum 30 yıldan bu yana İtalya incoming ve outgoing operasyonlarında onlarca rehberle tanıştım, çalıştım. Ancak Suat başkanla yollarımız kesişmemiş, çalışmamışız. Kendisi tanıma fırsatını TursapNet’in Zoom toplantısında elde ettim. Bu, bizim için olduğu kadar Başkan içinde bir fırsat olacaktı. Çünkü karşılıklı konuşmadıkça birbirimizi anlamanın, yardımcı olmanın başka yolu olamazdı. Daha önce bu sorunları yaşamış biri olarak çok hevesli girdim bu toplantıya. Başkana da sorularımızı önceden hazırladık.

Ender dillerden rehber eksik:  Özellikle Çince, Korece, Rusca, Lehçe gibi ender dillerden rehber açıklarımız var. En azından bu dillerde rehberlik kursu açılmasına karşı mısınız?

Çanta rehberlik var; Ender dillerde rehber bulunamıyor. Bu nedenle turlarda “çanta rehberlik” kullanılıyor. Yani, herhangi bir dilden kokartlı rehber alınıp, Grup liderinin yanında, olası bir kontrole karşı çanta gibi grubun yanında dolaştırılıyor.

Turistler, hanutçulara mahkum ediliyor: Ender dillerde rehberler, taban ücreti 587 TL olmasına rağmen, örneğin alışveriş rehberliği için bile “ölü sezonda” 150 euro günlük ücret istiyorlar. Yani neredeyse Bakanlığın tespit ettiği rakamın 3 katı. Oysa, genelde ekstra olan çarşı turları, bu yüksek maliyet nedeniyle hem bizi hem de rehberleri yan gelirlerimizden ediyor. Turist çarşıya, ya kendisi ya da sokakta tanıdığı “hanutçu” rehberlerle gidiyor

Rehberlik gerektirmeyen turlar da var: Bu istediğimiz yeni yasada var ama önce rehber meslektaşlarımıza sormak isteriz; Dağ Tırmanışları, trecking, gurme, kayak turları gibi turlarda kokartlı rehbere gerek var mı? Acente, otel gerekmeyince otel, otobüs gerekmeyince otobüs almıyor da, neden rehber gerekmediği durumlarda bile rehber almak zorunda kalıyor?

Rehber maliyeti kaçak turları artırıyor: Özellikle küçük gruplarda rehberin yevmiyesi, varsa bileti, single konaklamalı oteli, masrafları vs 10 kişiden az olan gruplarda tura yüzde 20-30 ekstra maliyet getirmektedir. Bu nedenle tüketiciler, ya kendileri tur yapıyorlar veya kaçak turlara yöneliyorlar. Bir de bu açıdan bakmak gerekiyor. Bize, müşterilerimize hemen hiç bir hizmet vermeden ücret almak rehberlik jargonuna yakışır mı?

Türkçe Rehberlik şart: Türk gruplarımızın başında maliyeti daha düşük olan, sadece Türkçe bilen, Türkçe anlatan rehber olması doğal değil mi? Üstelik bu durumda turlar yüzde 20-30 ucuzlayacağı için daha çok kişi turlarımıza katılacaktır. Türk gruplarına gelen rehber arkadaşımız Japonca bilse ne olur, Çince bilse ne olur.

Acente yoksa rehber de yok: Ufak gruplarda rehber maliyeti 2-3 bin TL’yi buluyor. Bu rakam, çoğu zaman, kira, stopaj, eleman vs her ay 42 kalem sabit gideri olan acentenin dosya maliyetini bile aşıyor. Kısaca acente, turdan kazanmadığı kadar rehberlik ücreti ödüyor. Bunun kimseye bir faydası yok. Çünkü, Acente yoksa rehber de yok.

Alan ve Şehir rehberliğinin önü açılmalı: Çıkması beklenen kanunda var ama örnekle gidelim; İtalya, İspanya’da tüm ülkeyi grup lideri ile gezebilirsiniz. Kokartlı rehberi ise ancak şehir turu veya ören yerinde alırsınız. Kokartlı rehberi 7 gece 8 gün şehir-şehir, otel-otel, otobüsle, uçakla tüm ülkeyi dolaştırmaya, masrafını tüm gruba yüklemeye gerek var mı? Bu maliyet nedeniyle belki de daha az kişi turlara katılıyor. Ayrıca, kaç tane rehber Kapadokya’yı Kapadokyalı, Truva’yı Çanakkaleli rehberden iyi anlata bilir ki?

Neyse; toplantı başladı. İlk yarım saat başkan kendisini tanıttı. Ne kadar başarılı bir öğrenciymiş, çok da iyi rehbermiş vs, vs. Sonra soru-cevap faslına geçildi;

İlk soru Sayın Cemal Kızıltan’dan; “Sayın Başkan. “Turist Rehberliği” yasanızı okudum. Bir şey dikkatimi çekti. Adında “Turist” kelimesi geçen yasanızda turistin tanımı yapılmamış. Bu bir eksiklik değil mi? Nedir size göre turistin tanımı?

Suat Başkan – Bu bir tuzak soru. Ben biliyorum sizin niyetinizi. Bundan sonra lafı nereye getireceksiniz biliyorum.

(???? Hoppaaa! Yapma başkan)
Bir başka arkadaşımız sorusuna şöyle başladı.  – Taban fiyat 587 TL iken ender dillerde rehberler ölü sezonda 150 euro isti…

(soru tamamlanmadan arkadaşımızın sözü Suat Başkan tarafından kahkahalarla kesilir)

Suat Başkan – Hahahaha Ahahahaha Hahahaaaa. Ahahahaa. Az bile istemiş…

Bir diğer arkadaşımız; – Rehberlik gerektirmeyen turlarda bile kokartlı …

Soru yine kahkahalarla kesilir.

Meslektaşımız sorar – Türkçe rehberlik yasa…

Suat Başkan – Hahahaha Ahahahaha Hahahaaaa. Ahahahaa. Sizin yasanızda turistlerin acentesiz gezmesi yasak mı? Yasak. E bizim yasamızda da Türkçe rehberlik yasak.

Meali; Atı alan Üsküdar’ı geçti. Kanun çıktı. Mantık yok ama kayak turları da, yürüyüş turları da rehbersiz yasak)

Dedik; Başkan. Her soruya kah kah kah başınızı geriye ata ata neye gülüyorsunuz, hatta alay ediyorsunuz? Biz burada sorularımıza cevap, sorunlarımıza çare aramak için toplandık.

Suat Başkan – Benden özür dileyeceksiniz…

Özür ????

Daha fazla dayanamadım. Toplantıyı terk ettim. Umarım TursapNet, başkanın bu alaylı, taciz eden, sarkastik cevaplarını, kahkahalarını bizlerle ve rehber arkadaşlarımla paylaşır da nasıl bir başkan seçtiklerini görürler. Acenteleri aynı gemide olan bileşenler değil de düşmanı gibi gören bu önyargılı zihniyetin kime neye faydası var bilemedim. Aynı şekilde, kendini rehber arkadaşlarımın patronuymuş gibi davranan meslektaşlarım gibi bu zihniyete de karşıyım. Bunlar, aslında konuşa konuşa aşılabilecek sorunlar. Alay ederek, kendini kaf dağında ya da patron olarak görerek hiç bir sorun çözülemez. Üzgünüm…