{"id":3300,"date":"2024-08-24T13:05:11","date_gmt":"2024-08-24T13:05:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/?p=3300"},"modified":"2024-08-24T13:18:24","modified_gmt":"2024-08-24T13:18:24","slug":"yeni-cagin-koleleri-robotlar-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/2024\/08\/24\/yeni-cagin-koleleri-robotlar-mi\/","title":{"rendered":"Yeni \u00c7a\u011f\u0131n K\u00f6leleri Robotlar m\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0130stanbul Ayd\u0131n \u00dcniversitesi ileti\u015fim Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden Dr. Engin Ba\u015f\u00e7\u0131 \u201cDijital Roma \u00e7a\u011f\u0131 zek\u00e2 ve yapay zek\u00e2n\u0131n efendilik k\u00f6lelik ili\u015fkisi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnceler\u201d konusundaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini bizimle payla\u015ft\u0131. \u0130\u015fte Dr. Ba\u015f\u00e7\u0131\u2019n\u0131n yaz\u0131s\u0131.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"366\" height=\"419\" src=\"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Engin-Basci2-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3306\" style=\"width:125px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Engin-Basci2-1.jpg 366w, https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Engin-Basci2-1-262x300.jpg 262w\" sizes=\"auto, (max-width: 366px) 100vw, 366px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ayd\u0131n \u00dcniversitesi \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim \u00dcyesi Dr. Engin Ba\u015f\u00e7\u0131<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>G\u00fcndelik i\u015fler k\u00f6lelerindi. Onlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, soylular ve vatanda\u015flar rahat ederdi. Antik Yunan&#8217;\u0131n ve Roma&#8217;n\u0131n ekonomi politi\u011fi bunun \u00fczerine kurulmu\u015ftu. Efendilerin &#8220;dolce vita&#8221;s\u0131, k\u00f6lelerin emek yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sayesinde h\u00fck\u00fcm s\u00fcr\u00fcyordu. Zaman bu ili\u015fkiyi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yan\u0131lsamas\u0131yla ekonominin, toplumsal ve siyasal hayat\u0131n i\u00e7inde yeni bir bi\u00e7ime soktu,<\/p>\n\n\n\n<p>Feodal beylerin kars\u0131s\u0131na serfleri koydu. Modern d\u00fcnyan\u0131n lideri olacak Amerika&#8217;n\u0131n koloni d\u00f6neminde ise buna s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin yarat\u0131p b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u0131rk\u00e7\u0131 bir motif de eklendi. Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n etkisi de\u011fi\u015fik co\u011frafyalarda de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerle bug\u00fcn de s\u00fcr\u00fcyor. Sanayi devrimi de \u00fcretim bi\u00e7imlerinde ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetine dayal\u0131 ili\u015fkilerde bamba\u015fka bir d\u00fcnya yaratt\u0131. Makinenin hayata katt\u0131\u011f\u0131 h\u0131z ekonomik, toplumsal ve siyasal ili\u015fkileri \u015fekillendirdi. Bu yenid\u00fcnyada kapitalizm &#8220;\u00fccretli \u00f6zg\u00fcr (modern) k\u00f6lelik&#8221; sistemini is\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi haline getirdi. Onlar\u0131n \u00fcretimiyle olu\u015fan art\u0131 de\u011fer mutlu bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n &#8220;dolce vita&#8221;s\u0131n\u0131 s\u00fcsledi. Kapitalizm 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde neoliberalizmle kendini yenileyip g\u00fcncelleyerek k\u00fcresel bir hegemonya in\u015fa ederken dijital devrim bu s\u00fcrece yeni enstr\u00fcmanlar ekledi. Bili\u015fim end\u00fcstrisinin besledi\u011fi bu dijital devrim \u00e7a\u011f\u0131nda insanl\u0131k yeni bir &#8220;tatl\u0131 hayat&#8221; pesinde&#8230;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"329\" src=\"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Yapay-Zeka2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3302\" style=\"width:459px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Yapay-Zeka2.jpg 500w, https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Yapay-Zeka2-300x197.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Bu yeni hayatta eski zamanlar\u0131n k\u00f6leleri ve yeni zamanlar\u0131n emek\u00e7ilerinin yerini dijital ve robotik hizmet ara\u00e7lar\u0131 almaya ba\u015flad\u0131. Yapay zek\u00e2 olarak adland\u0131r\u0131lan ve robotik tasar\u0131mlarla da &#8220;ete kemi\u011fe&#8221; b\u00fcr\u00fcnen bu dijital varl\u0131klar &#8220;yeni \u00e7a\u011f\u0131n k\u00f6leleri&#8221; olarak insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetinde. Makine \u00f6\u011frenmesiyle konu\u015fuyor, yaz\u0131yor, \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Kendileri i\u00e7in yaz\u0131lm\u0131\u015f algoritmalarla hangi alanda ne is i\u00e7in kullan\u0131lmak isteniyorlarsa orada rol al\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda bunun hik\u00e2yelerini film end\u00fcstrisi epeydir anlat\u0131yordu. Bilim kurgu t\u00fcr\u00fcn\u00fcn distopik hik\u00e2yeleri bize bu yeni d\u00fcnyanin kurmacasal g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini sundu. &#8220;Terminat\u00f6r&#8221; filminde yapay zek\u00e2 ve cyborg&#8217;lar ile insanl\u0131k kar\u015f\u0131 kars\u0131ya geldi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Her&#8221; filminde yapay zek\u00e2 modern zamanlar\u0131n yaln\u0131z bireyinin duygusal gereksinimlerini kar\u015f\u0131lad\u0131. &#8220;Westworld&#8221; dizinde ise yapay zekan\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir evren in\u015fa edildi. Bir e\u011flence park\u0131 atmosferinde zenginlerin hayallerine, heyecanlar\u0131na, macera tutkular\u0131na ve duygusal beklentilerine hizmet etmeye kodlanm\u0131\u015f insan kopyas\u0131 robotlar bilin\u00e7lenerek insandan (efendisinden) ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fayacaklar\u0131 bir hayat\u0131n m\u00fccadelesine giri\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Medya end\u00fcstrisi bu hik\u00e2yeleri anlatmaya devam ederken yapay zek\u00e2 ve robotlar distopik bir evrenin de\u011fil, ger\u00e7ek hayatin g\u00fcndelik pratikleri i\u00e7inde \u00e7ok farkl\u0131 alanlarda \u00e7ok daha fazla g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmaya ba\u015flad\u0131. ChatGPT ve benzeri yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131 insan becerilerinin ve insan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin yerini al\u0131yor. Keza robotlar da \u00f6yle. Efendileri onlardan ne istiyorsa itiraz etmeden verine getiriyor. \u0130nsano\u011flu kendi yapt\u0131\u011f\u0131 isleri Dijital Roma \u00c7ag\u0131\u2019n\u0131n bu yeni k\u00f6lelerine devretmeye ba\u015flad\u0131 bile. \u0130\u00e7inde yasad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu yeni hayat, bilim kurgu filmlerinin distopik d\u00fcnyas\u0131nda anlat\u0131lan hik\u00e2yelere benzer sorular\u0131 da akla getiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Sorulardan biri su: Bu yeni\u00e7a\u011f\u0131n k\u00f6leleri Spartak\u00fcs&#8217;e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr m\u00fc? Yapay zek\u00e2ya duygusal zek\u00e2 da eklenirse t\u0131pk\u0131 Westworld&#8217;teki gibi bir bilin\u00e7lenme robotlarla insano\u011flunu kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirir mi? \u015eimdilik yapay zek\u00e2 insan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 dijital bilgi evreninden besleniyor. \u0130nsan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 bilin\u00e7 evreninin bir par\u00e7as\u0131 yani. Veriler \u00e7o\u011fal\u0131p algoritmalar karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131k\u00e7a kendi sorular\u0131n\u0131 soran ve kendi bilin\u00e7 evrenini olu\u015fturan bir yapay zek\u00e2 bu efendilik k\u00f6lelik ili\u015fkisine itiraz ederse bizi nas\u0131l bir hayat bekleyecek? Soru, makine \u00f6\u011frenmesinin \u00f6tesinde bir varolu\u015fu yasayacak yapay zek\u00e2 evreninde d\u00fc\u011f\u00fcmleniyor. Yan\u0131t\u0131 gelecek zaman\u0131n i\u00e7inde ya\u015fay\u0131p g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci soru ise ekonomi politik ger\u00e7ekli\u011fe dair: \u0130s d\u00fcnyas\u0131 ve \u00fcretim alanlar\u0131nda robotlara devredilen i\u015fler dolay\u0131s\u0131yla bo\u015fa \u00e7\u0131kan i\u015f g\u00fcc\u00fc hayat\u0131n\u0131n nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcrecek? G\u00fcndelik yasam faaliyetlerini devam ettirebilmesi i\u00e7in gerekli geliri nereden sa\u011flayacak? \u0130\u015fsizli\u011fin zaten ciddi sorun oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ekonomilerinde bo\u015fa \u00e7\u0131kan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, yani yeni issizler ordusu nas\u0131l finanse edilecek? E\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k gibi temel hizmetlerden kim nas\u0131l yararlanacak? Bu hizmetler kim taraf\u0131ndan kimler i\u00e7in ve nas\u0131l verilecek?<\/p>\n\n\n\n<p>Robotlar\u0131n y\u00f6netenlerin hizmetinde oldu\u011fu bir d\u00fcnyada y\u00f6neten y\u00f6netilen ili\u015fkisi nereye evrilecek? Bilim kurgu filmlerinde oldu\u011fu gibi \u00e7evre sorunlar\u0131yla da \u00e7orakla\u015fan bir d\u00fcnyada y\u00f6netici ve zengin s\u0131n\u0131f robotlar\u0131n hizmetk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131nda ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir hayati, yoksullar da sefaletin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fka bir hayati m\u0131 yasayacak? Bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar yeni \u00e7at\u0131\u015fma alanlar\u0131 do\u011furdu\u011funda d\u00fcnya nas\u0131l bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sunacak?<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdilerde her \u015fey bize \u00e7ok yeni ve ilgin\u00e7 geliyor. Hatta yapay zek\u00e2 ve robotlar pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yeni ikonlar\u0131 olarak hayat\u0131m\u0131z\u0131 renklendiriyor. Ama yepyeni ve bamba\u015fka bir ger\u00e7eklikle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Bu iki temel soru ve o sorular\u0131n i\u00e7erdi\u011fi sorunlar bizim ve gelecek ku\u015faklar\u0131n ya\u015fayaca\u011f\u0131 hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olacak ve o hayati tan\u0131mlayacak.<\/p>\n\n\n\n<p>Bize d\u00fcsen gelece\u011fi \u015fimdiden anlamak&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130stanbul Ayd\u0131n \u00dcniversitesi ileti\u015fim Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim \u00fcyelerinden Dr. Engin Ba\u015f\u00e7\u0131 \u201cDijital Roma \u00e7a\u011f\u0131 zek\u00e2 ve yapay zek\u00e2n\u0131n efendilik k\u00f6lelik ili\u015fkisi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnceler\u201d konusundaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini bizimle payla\u015ft\u0131. \u0130\u015fte Dr. Ba\u015f\u00e7\u0131\u2019n\u0131n yaz\u0131s\u0131. G\u00fcndelik i\u015fler k\u00f6lelerindi. Onlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, soylular ve vatanda\u015flar rahat ederdi. Antik Yunan&#8217;\u0131n ve Roma&#8217;n\u0131n ekonomi politi\u011fi bunun \u00fczerine kurulmu\u015ftu. Efendilerin &#8220;dolce vita&#8221;s\u0131, k\u00f6lelerin emek yo\u011fun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3303,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[56,50],"tags":[1354,1353,1352,1355,755],"class_list":{"0":"post-3300","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-teknoloji","8":"category-yazar","9":"tag-aydin-universitesi","10":"tag-dijital","11":"tag-dr-engin-basci","12":"tag-iletisim-fakultesi","13":"tag-robotlar"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3300","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3300"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3307,"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3300\/revisions\/3307"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turizmmuhabiri.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}