Gelibolu’da ölen İskoç askerin madalyası 111 yıl sonra Avustralya’da bulundu ve ailesine verildi.
Gelibolu’da 1915 yılında ölen İskoç asker John Docherty’nin savaş madalyası, ölümünden 111 yıl sonra Batı Avustralya’da toprağın altından çıkarıldı. Madalyanın izini sürülürken Docherty’nin ailesinin şaşırtıcı bir göç hikâyesini de ortaya çıktı.
Batı Avustralya’nın Perth Hills bölgesinde peyzaj işi yapan ve boş zamanlarında metal dedektörüyle tarihî eşya arayan Rhys Hall, Quellington yakınlarında yaptığı aramalardan birinde Birinci Dünya Savaşı dönemine ait bir madalya buldu. Hall’ın eline geçen madalyanın üzerinde “Pte J. Docherty 9097 AIF” yazıyordu. Hall, üzerindeki isim ve hizmet numarasından hareketle madalyanın sahibini tespit etmeye çalıştı. Ancak doğrudan aileye ulaşamayınca Geraldton Historical Society’ye başvurdu. Bu mesaj, kısa sürede onlarca yıllık bir aile hikâyesinin ortaya çıkarılmasını sağladı.
Madalyanın sahibi Gelibolu’da öldü
Yapılan askerî kayıt ve aile tarihi araştırmaları sonucunda madalyanın sahibinin John Docherty olduğu belirlendi. Docherty, 9097 hizmet numarasıyla 8. Tabur Cameronians (Scottish Rifles) bünyesinde görev yapıyordu. 28 Haziran 1915’te Gelibolu’da hayatını kaybetti. 34 yaşındaydı. Docherty Seddülbahir bölgesindeki Helles Memorial’da gömüldü. Helles Memorial kayıtlarında da “Private John Docherty 9097” bilgisi var.
1915 Ölüm Tarihi
Asker ölünce geride eşi Catherine’i ve dört kızını kaldı. Asıl gizem: madalya Avustralya’ya nasıl geldiğiydi? Madalya bulunduğunda araştırmacıların karşısındaki en büyük soru, Gelibolu’da ölen bir İskoç askerin madalyasının binlerce kilometre ötede, Batı Avustralya’daki bir arazide nasıl toprağın altına girdiğiydi. Cevap, aile göç kayıtlarının incelenmesiyle ortaya çıktı. Araştırmacılar, John Docherty’nin kızı Mary’nin 1947 yılında çocukları Margaret ve William ile birlikte Batı Avustralya’ya göç ettiğini belirledi. Mary’nin seyahat ettiği gemi Largs Bay, Haziran 1947’de Fremantle Limanı’na ulaştı. Yolculuk kayıtlarında ailenin gideceği yer “Iron Bark”, Burgess Siding üzerinden York, Western Australia olarak gösteriliyordu. Bu adres, madalyanın bulunduğu bölgeyle dikkat çekici biçimde örtüşüyordu. Bu bağlantı araştırmacılara güçlü bir ihtimal sundu:
John Docherty’nin madalyası, kızı Mary tarafından veya aile içinde Avustralya’ya getirilmiş, ailenin Iron Bark Farm’daki yaşamı sırasında kaybolmuş ve daha sonra toprağın altında kalmış olabilir. Madalyanın tam olarak ne zaman ve nasıl kaybolduğu ise bilinmiyor. Mary’nin Avustralya’ya da kaybettiği madalya, metal dedektörü ile Rhys Hall tarafından yeniden bulundu. Hall’ın buluntuyu sıradan bir tarihî obje olarak görmeyip sahibini araştırması hikâyenin en önemli noktalarından biri oldu. Hall, askerî kayıtlar, göç belgeleri ve aile tarihi araştırmalarını bir araya getirerek madalyanın izini sürdü. Geraldton Historical Society’nin de desteğiyle aile bağlantısı sonunda kuruldu.
111 Yıl Sonra…
Araştırma aşamasında John Docherty’nin büyük büyük torunu Jason McCrackentespit edildi. Böylece 1915’te Gelibolu’da ölen bir askerin madalyası, bir asırdan fazla zaman sonra onun soyundan gelen bir aile ferdine geri döndü. Geraldton Historical Society’nin paylaşımında da Jason’ın John Docherty’nin büyük büyük torunu olduğu ve madalyanın güvenli şekilde aileye teslim edildiği belirtiliyor. Hall için olay yalnızca eski bir madalyanın bulunmasından ibaret değildi. Buluntu, birinci dünya savaşında ölen bir askerin ailesinin hikâyesini yeniden ortaya çıkardı. Bir zamanlar Glasgow’daki bir ailenin parçası olan madalya; Gelibolu’dan, savaş sonrasındaki aile hayatına, 1947’deki Avustralya göçüne ve Batı Avustralya’daki bir çiftliğe kadar uzanan uzun bir yolculuğun ardından yeniden ailenin eline geçti. Toprağın altında geçen onlarca yılın ardından madalya artık ait olduğu yerde: John Docherty’nin ailesinde. (Mehmet Bayer- Hibya Haber)