Kitap okumak, bireylerin düşünsel derinliğini artıran, toplumların ise gelişimine yön veren temel bir ihtiyaç. Dünya genelinde yapılan araştırmalar, ülkeler arasındaki kitap okuma alışkanlıklarında ciddi farklar olduğunu ortaya koyuyor. Ne yazık ki Türkiye, bu sıralamada 29. sırada yer alarak, bilgiye ve eğitime gereken önemi yeterince veremediğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Gelişmiş ülkeler, kitapla kurdukları güçlü bağ sayesinde her alanda öne çıkıyorlar. Finlandiya’da, bir birey yılda ortalama 47 kitap okurken; Japonya ve Almanya gibi ülkelerde de kitap, hayatın sıradan bir parçası. Kitap okuma yalnızca bir eğitim gerekliliği değil, yaşam boyu süren bir alışkanlık olarak görülüyor. Bu toplumlar, teknolojinin getirdiği kolaylıklara rağmen kitabın yerini dolduracak bir araç olmadığının bilinciyle hareket ediyorlar.
Türkiye’nin Kitapla Kurduğu Zayıf Bağ
Türkiye’de ise kitap, çoğu zaman yalnızca sınavlara hazırlanırken ya da zorunlu olduğunda başvurulan bir kaynak olarak kalıyor. Okuma oranlarının düşüklüğü, yalnızca bireysel ilgisizlikle açıklanamaz; bu durum eğitim politikalarımızın, kültürel önceliklerimizin ve medya alışkanlıklarımızın da açık bir yansıması. Kitap, birçok kişi için hâlâ bir ihtiyaç değil, lüks bir tüketim maddesi gibi algılanıyor. Bu algının değişmediği bir toplumda ise bireysel gelişimden, toplumsal ilerlemeden söz etmek ne yazık ki mümkün değil.
Kitap okumayan bir toplum, eleştirel düşünme becerisini zamanla kaybeder, sorgulamayı unutur, yaratıcılığını köreltir. Sadece tüketen, üretmeyen, sorgulamayan bireyler yetiştirir. Türkiye’nin kitap okuma sıralamasında 29. sırada bulunması yalnızca bir istatistik değil; geleceğe dair ciddi bir uyarıdır. Bu gidişat, sadece eğitimde değil, bilimde, sanatta, ekonomide ve teknolojide de geri kalmanın habercisidir.
Ancak umut her zaman vardır. Bu tabloyu değiştirmek için öncelikle küçük yaşlardan itibaren çocuklara kitap okuma sevgisi aşılamak gerekir. Okul müfredatlarının içine sadece zorunlu kitap listeleri değil, okuma kültürünü destekleyen etkinlikler de yerleştirilmeli. Kütüphaneler yaygınlaştırılmalı, kitaplara erişim kolaylaştırılmalı, kitap fiyatları makul düzeylere çekilmeli. Medya ve sosyal platformlar da kitap okuma alışkanlığını teşvik edecek kampanyalarla bu kültürü besleyebilir. Çünkü kitapla kurulan her sağlam bağ, yalnızca bireyin değil, bütün bir toplumun ufkunu genişletir. “Unutmayalım: Okumayan toplumlar, geleceği başkalarının yazdığı hikâyelerin figüranı olmaya mahkûmdur”
Bazı başka araştırmalara göre (örneğin World Culture Score Index gibi) Avrupa’da Finlandiya, Norveç, Danimarka gibi ülkeler de kişi başına kitap okuma oranında öne çıkıyor. Özellikle Finlandiya, kişi başı en fazla kitap satın alınan ülke olarak anılıyor.
| Dünyada kitap okuma oranı yüksek olan ülkeler, çeşitli araştırmalara göre genellikle şöyle sıralanıyor (küresel okuma süreleri, kitap satışları ve kütüphane kullanımı gibi verilere dayanarak): 1. Hindistan (Günde ortalama 10+ saat okuma ile listenin başında 2. Tayland (Yüksek günlük okuma süresi ile dikkat çekiyor) 3. Çin (Kitap tüketimi ve yayıncılık sektörünün büyüklüğü çok fazla) 4. Filipinler (Okuma kültürü özellikle gençler arasında çok yaygın) 5. Mısır (Özellikle edebi eserler ve gazeteler yoğun okunuyor) 6. Çekya (Avrupa’da en çok kitap okunan ülkelerden biri) 7. Rusya (Klasik edebiyat sevgisi ve geniş kütüphane ağı var) 8. İsveç (Yüksek kitap okuma oranı, özellikle çocuklar arasında çok güçlü) 9. Fransa (Roman, sanat ve felsefe kitaplarına büyük ilgi var) 10. Almanya (Çok güçlü bir yayıncılık ve kitap fuarı geleneği bulunuyor) Çin Japonya e-kitapta lider Bu arada kişi başı kitap okuma oranı ya da kütüphane kullanım oranı gibi farklı sıralamaları bazı başka araştırmalara göre (örneğin World Culture Score Index gibi) Avrupa’da Finlandiya, Norveç, Danimarka gibi ülkeler de kişi başına kitap okuma oranında öne çıkıyor. Özellikle Finlandiya, kişi başı en fazla kitap satın alınan ülke olarak anılıyor. Süreler ve kitap sayıları araştırmalarında 2025 yılı itibarıyla, World Population Review ve CEO World Magazine tarafından güncel verilere göre, kişi başına yıllık kitap okuma süresi ve okunan kitap sayısı açısından dünyanın en çok kitap okuyan ülkeleri belirlendi. Liste şöyle: Ülke Yıllık Okuma Süresi Yıllık kitap sayısı 1- ABD 357 saat 17 kitap 2- Hindistan 352 saat 16 kitap 3- Birleşik Krallık 343 saat 15 kitap 4- Fransa 305 saat 14 kitap 5- İtalya 278 saat 13 kitap 6- Kanada 250 saat 12 kitap 7- Rusya 223 saat 11 kitap 8- Avustralya 217 saat 10 kitap 9- İspanya 187 saat 9 kitap 10 Hollanda 187 saat 8 kitap 29- Türkiye 130 saat 6 kitap |
En Fazla Okunanlar
Bu yüzyılın en çok ses getiren kitapları arasında kabul edilen JK Rowling’in yazdığı “Harry Potter Serisi” ve JRR Tolkien’in yazdığı “Yüzüklerin Efendisi” dünyada en çok okunan kitaplar arasında ilk sıralarda. Dünya edebiyatının başyapıtları arasında Miguel de Cervantes’in romanı Don Kişot’un yanı sıra Charles Dickens tarafından kaleme alınan “İki Şehrin Hikayesi”, Antoine de Saint-Exupery’nin yazdığı “Küçük Prens”, Victor Hugo’nun eseri “Sefiller” ve Fyodor Dostoyevski’nin kaleme aldığı “Suç ve Ceza” başyapıtlar arasında.