İstanbul’da, özellikle Kadıköy İlçesinde, kentsel dönüşüm son hızla devam ediyor. Bazı uzmanlarca yaklaştığı ileri sürülen “büyük İstanbul depremi” için eski binalar; yeni teknolojiler ile yeniden inşa ediliyor. Çoğu yarım asırlık binalar modern hale getiriliyor. Yine bir çoğunluğu deniz kumları ile karıştırılan betonlar ile yapılan eski binalar da depremlere dayanaklı olması için yenileniyor. Kısaca Kadıköy ilçesi de diğer ilçeler gibi bir kabuk değişim yaşıyor.
Bu değişim elbette çok kıymetli ve önemli. Dev bir şantiye haline gelen Kadıköy’de temel inşaatları kazılırken bazen ortaya tarihi dokular da çıkıyor. Bu konunun yetkilere haber verilmesi gerekirken, bazı müteahhitler bunlara vicdansızca vurdurdukları dozer kepçeleri ile eserleri gün yüzüne çıkmadan parçalanıyor. Bu yasadışı işlemleri yapanlardan birçoğu yakalanırken bazılarının işledikleri suçtan kimsenin haberi olmuyor.
Bizim size söz edeceğimiz müteahhit ise bunların çok dışında bir profile sahip. Genç, dinamik, iyi eğitim görmüş Demir Han Tuncer. Alışılmışın dışında bir portre olan Tuncer sanata ve sanatçıya saygılı. Kentsel dönüşüme farklı bir bakış açısı olan Tuncer’i sayfalarımıza konuk ederken sizin de yakından tanımanızı istedik.
“Peki, bu farklı bakış açısı?” nedir diye sorarsanız, şöyle açıklayalım; Fenerbahçe’de Fener Kalamış Caddesi üzerinde 1960’lı yılların sonunda yapılmış 4 katlı eski bir apartman var. Adı Aşiyan Apartmanı. Bu apartman binası çürük olması nedeniyle kentsel dönüşüm kapsamına girdi ve yakın tarihte yıkılarak yenilenecek. Apartmanı’nın dönüşüm işini Akdeniz Konut Üretim A.Ş., Sis İnşaat A.Ş. ve Star Rezidans İnşaat A.Ş. şirketlerinden oluşan konsorsiyum üstlendi. Konsorsiyumun sözcüsü ve Star Rezidans İnşaat A.Ş.’nin sahibi Demir Han Tuncer, bu dönüşüm öncesinde yaptıklarını, düşüncelerini ve başlattıkları titiz çalışmayı bizimle şöyle paylaştı;
“Aşiyan Apartmanı, birçok özelliğiyle dikkat çeken özel bir yapı. 1960’lı yılların sonunda inşa edilen bu binanın en önemli özelliklerinden birisi; Türkiye’nin ilk kadın seramik profesörü ve dünyanın en iyi seramik sanatçıları arasında anılan Jale Yılmabaşar’ın binanın içini ve dışını süsleyen paha biçilmez seramik panolarının olması. Jale Yılmabaşar’ın seramik panoları haricinde, Aşiyan Apartmanının dış cephesi de 1960-1970’li yılların modern konut mimari akımının en iyi temsilcisi arasında gösterilmiş ve bugüne kadar birçok habere ve akademik makaleye konu olmuş. Jale Yılmabaşar, 61 yıllık sanat kariyerinde sayısız ulusal ve uluslararası ödül almış, dünyanın en iyi seramik sanatçıları arasında anılmış ve eserleri dünyanın beş kıtasında sergilenmiş ve 1998 yılında da Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı unvanına layık görülen bir sanatçımız. 1963 yılından itibaren Vakko Fabrikası, Maslak’taki ünlü Çarşı Mağazası binası, Hürriyet Gazetesi’nin eskiden kullandığı Cağaloğlu’ndaki binası ve Aşiyan Apartmanı gibi binalarının iç ve dış cephelerinde sanatını ölümsüzleştirmiş. Buraları Anadolu’nun köklü tarih ve kültüründen beslenerek hazırladığı seramik panolarla süslemiş. Eğitim hayatının büyük bir kısmını ABD’de geçirmesine rağmen, eserlerinde Anadolu coğrafyasının kültürel zenginliklerini yansıtmaya büyük önem veren Yılmabaşar, Aşiyan Apartmanı’nı süsleyen seramik panolarla da geometriyi ve Anadolu motiflerini en iyi şekilde birleştiren sanat harikaları yaratmış, apartman sakinleri de bu eserleri iyi şekilde muhafaza etmiş.
Mekânsal hafızanın devamı için Aşiyan Apartmanı yenilenirken en büyük gayemiz Jale hocamızın seramik eserlerine zarar vermeden, onları yeni binanın iç ve dış cephesinde yaşatmak. Bu seramik panolar, kültürel bir miras olarak T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından tescillenmemiş olsa da, toprak sahipleri aracılığıyla yapılan başvuru sonucunda T.C. Kadıköy Belediyesi’ne bağlı Koruma, Uygulama ve Denetim Bürosu (KUDEP) tarafından korunmaya değer görülmüş ve kayıt altına alındı. Bizler de hem yükleniciler hem de sanatseverler olarak bu seramik panoların yeniden inşa edilecek binada değerlendirilmesi için maddi ve manevi olarak gerekli tüm fedakârlıkları yapıyoruz.”
Uzmanlar Denetiminde Sökülüp Takılacak
Tuncer, Jale Yılmabaşar’ın seramik panolarının sökülmesi, muhafaza edilmesi ve yeni binada uygun bir biçimde tekrar değerlendirilmesi için uzman bir heyet görevlendirdiklerini de belirtti. “Bu heyet, Yüksek Mimar Özlem Özdener (ODTÜ), Mimar Baha Yiğit (İTÜ), Mimar Oktay Ekşi (MSÜ) ve Mimar Mehmet Danışman’dan (YTÜ) ve Mimar Muhteşem Keçelioğlu (İTÜ) gibi hocalardan oluşuyor. Heyet, panoların taşınması dışında, Aşiyan Apartmanı’nın cephe özellikleriyle kendine has kentsel dokusunu ve ruhunu yeni binaya taşımak adına detaylı dış cephe tasarımlarına başladı. Her projemizde olduğu gibi amacımız, eski binaların mimari karakteristiklerini yeni binalarımıza taşımak ve günümüz yapı teknolojilerinden yararlanarak eski binanın mimari kimliğini mümkün mertebe devam ettirmek. Bu doğrultuda, eski Aşiyan Apartmanı’nın son 60 yılda alışılmış karakteristik özelliklerini İspanya’dan özel olarak getireceğimiz traverten dokulu porselen panolar ve hareketli ızgara balkon korkulukları vasıtasıyla yeni Aşiyan Apartmanına taşımak istiyoruz. Yeni Aşiyan Apartmanı’nın açılışında, Jale Yılmabaşar hocamızın eserlerini ve yeni binaya bir nebze de olsa taşımayı hedeflediğimiz eski Aşiyan Apartmanı’nın mimari ruhunu anmak ve onore etmek için tüm sanatseverlerimizi davet edeceğiz” dedi.
Daire Sahipleri Mutlu
Bu arada sanata değer veren müteahhitlerin seramik panoları yeni binalarına taşıması da apartman sakinlerini mutlu etti. Evlerindeki şöminelerin çevresini süsleyen panoların kendileri için paha biçilmez olduğunu vurgulayan daire sakini Diş hekimi Yiğit İpçi ve eşi Altınbaş Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanı Şebnem Dirikan İpçi duyguların söyle paylaştı: “Yıllarımızın geçtiği evimizdeki bu seramik panolar eve ruh katıyordu. Eski zamandan günümüze yaşanmışlığı anlatıyordu. Modern mobilyalarımızı yanında nostaljik bir havası da vardı. Enerjimizi yukarı çekiyordu. Keyifle kulandık. Yeni yuvamızda onları da görmek bizi heyecanlandırıyor.”