Türkiye’de sadece Hatay’da bulunan Dağ Ceylanı türü habitat kaybı, su kaynaklarının azlığı ve besin kıtlığı gibi tehditlerle karşı karşıya. Ceylanların korunması amacıyla Doğa Derneği ve Hatay Tabiatı Koruma Derneği’nin (TAKODER) birlikte proje başlattı.
Dünyada yalnızca Türkiye ve İsrail’de yaşayan Hatay Dağ Ceylanı için yapılan proje, türün devamını sağlamayı, yaşam alanlarını korumayı, rehabilite etmeyi ve kalıcı olarak yaratmayı hedefliyor. Konuyla ilgili açıklama yapan Doğa Derneği Koruma Programı Koordinatörü Şafak Arslan;
‘Hatay, Türkiye’deki dağ ceylanı yayılımına ev sahipliği yapan tek bölge. Dünya’da sadece iki bölgede kalan bu ceylan koruması onun dünya üzerindeki neslinin devam etmesi için kritik öneme sahip. Yerel arkadaşımız Hatay Tabiatı Koruma Derneği (TAKODER) ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü uzun yıllardır ceylanlar için bölgesel başarılı çalışmalar yürütüyor. Biz de bu ülkelerin uluslararası doğa koruma alanında biriktirildi ve saklandı. TAKODER ile yürüttüğümüz korumayı ek olarak Hatay dışında, geçmişte dağ ceylanlarının yaşadığı alanları araştırıyoruz. Dağ ceylanlarının tekrar bu alanlarda yaşaması için uygun yaşam alanlarının sunup sunmadığını belirliyoruz. Gelecekte, küresel alanlarımızın dağ ceylanlarını naklederek aralıklarını arttırmayı hedefliyoruz” dedi.
Destek Ağı Oluşturuluyor
Proje yalnızca saha çalışmalarıyla sınırlı kalıyor. Yerel halk, çiftçiler ve çobanlarla birlikte bugüne kadar çalışmaları boyunca 300’ü aşkın öğrenciye eğitim verildi ve bilgilendirici materyaller dağıtıldı. Ayrıca yapılan toplantılar ve sosyal medya içerikleri ile dağ ceylanlarının korunmasına yönelik daha geniş bir destek ağı oluşturuluyor. Dünya Doğa Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre küresel çapta tehlike altındaki Dağ Ceylanlarının, sayılarında özellikle İsrail’deki durgunluk ciddi bir düşüşte. Bu durum, 2025 yılı envanterine göre, dünyada yaklaşık 3 bin dağ ceylanı bölümünün bin 504’ü Hatay civarında. Bir zamanlar Adana, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Halep gibi geniş bir alanda bulunan dağ ceylanları yaşamlarına, günümüzde yalnızca Hatay il sınırlarında, İncirli Tepeleri, Kırıkhan ve Reyhanlı ilçeleri arasında yer alan Dağ Ceylanı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası’nda da devam ediyor.
Su, Gıda Kaynakları Oluşturuluyor
2024 Ağustos ayında Dünya Doğayı Koruma Birliği Türümüzün Kurtarın Fonu (IUCN Save Our Species) ve Segre Vakfı (Vakıf Segré) Koruma Eylem Fonu desteğiyle sağlanan proje, dağ ceylanlarının suya erişimini artırmak için üç yeni su kaynağı oluşturdu. Ayrıca dağ ceylanlarının protein ihtiyacını karşılamak amacıyla 10 dönümlük bir pilot alana nohut ekimi yapıldı. Bölgedeki 11. tarihi su sarnıcı, ceylanlar ve diğer yabani hayvanlar için risk oluşuyor. Düşme sonucu, yaralanma ve ölüm vakalarının önüne geçmek için sarnıçların standart ekolojik parmaklıklarla güvenli hale getirilmesi için çalışmalar başlatıldı. Bunun yanı sıra, bölgedeki su yalaklarının büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar tarafından çalıştırılması, ceylanlar için şap hastalığı gibi tehditler oluşuyor. Bu nedenle dört su kaynağının da restorasyonu gerçekleştiriliyor. Yapılan düzenlemelerle suyun sürekliliği sağlanarak ceylanların güvenli bir şekilde suya erişim güvencesi üzerinden alınıyor.